اواخر تیر ماه امسال مقامات ایران اعلام کردند که طرح راه‌اندازی شبکه‌ی ملی اطلاعات حدود ۸۰ درصد تکمیل شده و به زودی به مرحله‌ی بهره‌برداری خواهد رسید، این درحالیست که حدود پنج ماه بعد همه‌ی ما با قطعی سراسری اینترنت روبرو شدیم. طبق داده‌های منتشر شده در پلت‌فرم NetBlocks، تنها حدود ۲۴ ساعت زمان لازم بود تا مقامات بتوانند تمامی ترافیک ورودی و خروجی اینترنت کشور را مسدود کنند.
در صورتی که همین اتفاق در کشور چین رخ می‌داد، شبکه‌ی بیت کوین(BTC) با مشکلات جدی روبرو می‌شد، چرا که بیش از ۸۰ درصد فارم‌های استخراج بیت کوین در این کشور واقع شده است. البته در صورتی که ماینرها بتوانند راهی برای اتصال به شبکه‌ی بیت کوین پیدا کنند، می‌توانند فعالیت‌های خود را ادامه داده و پس از اتصال به شبکه‌ی جهانی باید تاریخچه‌ی محلی معاملات خود را کنار گذشته تا بتوانند به تاریخچه‌ی جهانی ملحق شوند.

اما اگر قطعی اینترنت به صورت سراسری در جهان رخ دهد، و یا مراکز بزرگ جهان مانند آمریکا، اروپا و چین به صورت همزمان دچار اختلال شوند، آنگاه چه خواهد شد؟ در این مقاله به سناریوها و راه‌حل‌های احتمالی در رابطه با موضوعات اشاره شده می‌پردازیم. با ما همراه باشید.

یک رویداد غیرقابل تصور

خاموشی و قطع شدن اینترنت سراسر جهان در حال حاضر غیرقابل تصور به نظر می‌رسد، اما به یاد داشته باشید که مواردی همچون به دست گرفتن کنترل ایستگاه‌های تلویزیونی ملی توسط شهروندان فرانسه هم امری غیر قابل تصور بود که اکنون به واقعیت پیوسته است.

برای تصمیم‌گیری در رابطه با مسائلی از این دست که عواقب جبران‌ناپذیری به همراه دارند، موسسات و نهادهای بزرگی همچون G20، داووس، صندوق بین‌المللی پول یا بانک قرارداد‌های بین‌المللی(BIS) به وجود آمده و مقامات کشور‌های سراسر جهان در آن‌ها حضور فعال دارند.

از یک دهه‌ی گذشته شاهد آن بوده‌ایم که مقامات بلند پایه‌ی سراسر جهان در رابطه با مسائل مهم به شدت آگاه و هوشیارانه عمل کرده‌اند، اما این سطح از هوشیاری و آگاهی تنها امسال بین شهروندان و مردم عادی شکل گرفته است.

دلایل این افزایش هوشیاری چیست؟

شاید یکی از دلایل احتمالی افزایش سطح آگاهی مردم، خیزش شهروندان کشور فرانسه و مقاومت آن‌ها بوده است؛ نبردی بین جوانان این کشور و پلیس. همانطور که در تصاویر مربوط به این اعتراضات می‌توان مشاهده کرد، مردم به رفتار‌های پلیس واکنش متقابل نشان می‌دهند.

گسترش این سطح از آگاهی و هوشیاری در بین مردم بسیار چشم‌گیر است. شاید این روند ابتدا از اروپا آغاز شده باشد، اما اکنون شاهد آن هستیم که در سراسر جهان صدای مردم به گوش می‌رسد؛ از هنگ کنگ تا کلمبیا، و یا حتی جوانان لبنانی با مشت‌های گره کرده‌ی انقلابی.

در حال حاضر مردم اروپا منتظر هستند تا اورسلا وندر لین(Ursula von der Leyen) رئیس کمیسیون اورپا همانطور که وعده داده است «اجلاس گسترده شهروندی» را برپا کند.

در صورتیکه این اتفاق نیوفتد و منجر به قیام گسترده‌ی مردم اروپا شود، باز هم بعید به نظر می‌رسد که مقامات قاره‌ی سبز اقدام به قطع سراسری اینترنت کنند، البته شایان ذکر است که آن‌ها به طور بالقوه توانایی انجام چنین کاری را دارند.

در چنین حالتی، احتمال قیام مردم آمریکا نیز وجود خواهد داشت، بنابراین یک واکنش به این تحرکات شکل خواهد گرفت که بخشی از آن شامل قطع اینترنت جهان برای جلوگیری از هماهنگی بین مردم خواهد بود.

طبقه‌بندی اینترنت و سطح دسترسی

شاید بتوان گفت که پیش از شکل‌گیری اینترنت، هرگز شاهد یک انقلاب مردمی غیر سیاسی نبوده‌ایم. طبق آنچه در مقالات مربوط به طبقه‌بندی اینترنت آمده است «در صدر سلسله مراتب مسیریابی شبکه‌ی اینترنت ردیف اول یا Tier 1 قرار دارد، که شامل کمپانی‌های بزرگ مخابراتی است که از طریق کابل‌های فیبر نوری پر سرعت و به واسطه‌ی توافق‌نامه‌های دولتی مستقیما با یکدیگر در ارتباط هستند. بخش‌های فعال در ردیف دوم(Tier 2) و شبکه‌ی سطح پایین‌تر هم ترانزیت و حق‌العبور اینترنت را از سایر ارائه دهندگان خریداری می‌کنند تا حداقل به برخی از طرفین اینترنت جهانی دسترسی داشته باشند، گرچه ممکن است فعالان ردیف دوم نیز همکاری داشته باشند. نقطه‌ی مبادله‌ی اینترنت(IXP) نیز نقاطی هستند که با اتصال فیزیکی به چند ارائه دهنده‌ی اینترنت یا ISP بخش عمده‌ی تبادل ترافیک را برعهده دارند.»

ظاهرا در ایران زیرساخت‌هایی ایجاد شده تا بتوان به صورت مستقیم به این IXPها دسترسی پیدا کرد تا مقامات بتوانند در صورت لزوم ارتباطات خارجی را قطع کنند.

انجام این کار در کشور همچون آمریکا هم سخت نخواهد بود، زیرا در این کشور تنها چند ISP وجود دارد که عموما تحت مالکیت مقامات سیاسی فعالیت می‌کنند. شاید در اروپا تعداد شرکت‌های ارائه دهنده‌ی اینترنت بیشتر باشد، اما در صورت اراده‌ی مقامات سیاسی، قطعی سراسری اینترنت امکان‌پذیر است.

گرچه اروپا و آمریکا از موارد کلیدی ادامه‌ی حیات اینترنت هستند، اما قطع کردن اینترنت جهان توسط آن‌ها کار بسیار دشواری نخواهد بود.

البته در چنین حالتی احتمالا موارد نگران کننده‌ و بسیار مهم‌تر از بیت کوین هم وجود خواهد داشت، اما خوشبختانه از آنجا که سناریوی قطع اینترنت جهان غیرقابل تصور بوده و وقوع آن دور از ذهن می‌باشد، می‌توانیم به بحث پیرامون بیت کوین بپردازیم.

آزمون لیتموس

بیت کوین از بسیاری جهات یک آزمایش لیتموس(آزمایش که نشان دهنده‌ی اسیدی یا باز بودن یک ماده را نشان می‌دهد) محسوب می‌شود، چرا که از یک سو ویژگی عدم تمرکز را دارد و از سوی دیگر انگیزه‌های پولی و مالی را در خود جای داده است؛ تا جایی که در تلاش برای اتصال یک گره(Node) به امواج رادیویی، یک ماهواره‌ی بیت کوین ساخته شده است.

وجود چنین مواردی باعث می‌شود که در صورت قطعی اینترنت باز هم شبکه بتواند با سرعت کند به کار خود ادامه دهند، اما یک مشکل بسیار بزرگ دیگر وجود خواهد داشت! سختی شبکه‌ی بیت کوین هر دو هفته یکبار تنظیم می‌گردد، و با در نظر گرفتن مواردی همچون قطعی اخیر اینترنت کشورمان، تنها ۲۴ ساعت زمان لازم است تا دسترسی به اینترنت ناممکن شود.

طبق آنچه گفته می‌شود، حدود ۵ میلیون دستگاه اسیک بیت کوین در جهان وجود دارد که بیشتر آن‌ها در فارم‌های بزرگ فعال هستند. حتی اگر یکی از این دستگاه‌های اسیک بتواند به کار خود ادامه دهد، شبکه می‌تواند همچنان فعالیت‌های داشته باشد(هرچند با سرعت بسیار پایین)، اما(با وجود کاهش تعداد ماینر‌ها) باز هم سختی شبکه برای مدت دو هفته هیچ تغییری نخواهد کرد.

گرچه به طور عادی تغییر سختی شبکه هر دو هفته یکبار صورت می‌گیرد، اما در نظر داشته باشید که این موضوع به زمان قطعی اینترنت هم بستگی دارد. اینکه قطعی اینترنت کمی پیش از تغییر سختی شبکه رخ دهد و یا اندکی پس از تغییر سختی، شرایط بسیار متفاوتی را ایجاد می‌کند.

یک مثال ساده

در بدترین سناریوی ممکن که قطع شدن اینترنت کمی پس از تغییر سختی شبکه است، هدف کاهش سختی شبکه در سریع‌ترین زمان ممکن خواهد بود، اما برای رسیدن به این هدف شما ابتدا نیاز دارید تا یک بلاک پیدا کنید. در اینجا می‌توان به نمونه‌ی بیت کوین کش(BHC) اشاره کرد.

در تاریخ ۱ آگوست ۲۰۱۷، پس از بحث و جدل‌های زیادی که در رابطه با افزایش ظرفیت بیت کوین در راستای توانایی پاسخ به کاربردها به وجود آمد، بدون تنظیم سختی شبکه یک شکاف زنجیره‌ای یا به اصطلاح هاردفورک شکل گرفت.

همانطور که در صورت قطع شدن اینترنت جهان نمی‌توان در راستای تنظیم سختی شبکه راهی برای بروزرسانی گره‌ها پیدا کرد، مثال فوق‌الذکر می‌تواند با داشتن تفاوت‌های جزئی و بدیهی نشان دهنده‌ی منظور ما باشد. گرچه پس از آن رویداد شبکه باز هم به وضعیت پایدار رسید، اما مطمئنا پس از وقوع یک قطعی سراسری این آسایش فعلی دیگر وجود نخواهد داشت.

تکه تکه شدن شبکه

در سال ۲۰۱۷ هزینه‌ی استخراج برای اولین بلاک حدود ۱۰ میلیون دلار بود، اما آنچه بیشتر به موضوع مورد بحث ما مربوط می‌شود این است که گرچه این فارم ماینینگ بسیار بزرگ است، اما تنها فارم فعال می‌باشد. بنابراین، اگر یک فارم استخراج بیت کوین همچنان بتواند اتصال برقرار کرده و با وجود گره‌های کافی به فعالیت خود ادامه دهد، شبکه‌ی بیت کوین هم فعالیت‌های خود را ادامه می‌دهد، و سپس مرحله به مرحله سختی شبکه تاجایی کاهش خواهد یافت که بازم هم به استخراج بیت کوین به وسیله‌ی پردازنده(CPU) می‌رسیم.

در این حالت مشکل اصلی تکه‌تکه شدن شبکه خواهد بود. شاید در یک نقطه‌ی دیگر از جهان یک فارم استخراج بیت کوین دیگر هم وجود داشته باشد که دقیقا همان کار را تکرار می‌کند، کسی چه می‌داند شاید حتی فارم سومی هم وجود داشته باشد؛ که به دلیل عدم دسترسی به شبکه‌ی جهانی اینترنت هر فارم در حال ساخت تاریخچه‌ی خودش است، تاریخچه‌ای توسط فارم دیگر به رسمیت شناخته نمی‌شود.

بنابراین در چنین شرایطی شما به مدت یک هفته یا بیشتر، موقتا دستگاه‌های ماینینگ خود را خاموش کرده و صبر می‌کنید، زیرا به دلیل عدم دسترسی مردم به اینترنت هیچ دلیلی برای ادامه‌ی کار و تلاش در راستای تداوم فعالیت شبکه وجود نخواهد داشت.

آیا بیت کوین زنده می‌ماند؟

گرچه تلاش برای راه‌اندازی و برقراری اینترنت در چنین حالتی به اوج خود می‌رسد، اما سوال اینجاست که با فرض موقتی بودن این قطعی اینترنت، آیا بیت کوین باز هم می‌تواند ایستادگی کرده و زنده بماند؟ پاسخ مثبت است، زیرا در چنین حالتی بیت کوین اساسا دچار «یخ زدگی» شده و در یک بلاک مشخص، مثلا در بلاک ۱۳۷۷۱۰۱ باقی می‌ماند.

بیت کوین هیچ‌کس از بین نمی‌رود، حساب‌های رمزارزی هم همچنان معتبر و غیرقابل تغییر خواهند بود. هیچ چیز تغییر نمی‌کند، به غیر از اینکه شما در دوره‌ی قطعی اینترنت توانایی معامله نخواهید داشت.

زمانی که وضعیت اینترنت به حالت اولیه برگردد، شبکه هم کار خود را از بلاک ۱۳۷۷۱۰۱ ادامه داده و انگار که هیچ اتفاقی رخ نداده است. بنابراین می‌توان گفت که در صورت قطعی سراسری اینترنت هیچ خطری متوجه‌ی شبکه بیت کوین نخواهد بود، اما با وجود شرایط فعلی و به واقعیت نزدیک‌تر شدن این تهدید، وقت آن رسیده که به فکر روش‌های جایگزین باشیم، روش‌هایی که باعث خواهند شد در اینگونه مواقع بیت کوین همچنان فعالیت‌های خود را ادامه دهد.

شاید زمان آن رسیده که اینترنت را کنار بگذاریم. همانطور که مقامات سیاسی سعی در متمرکز کردن و مسدودسازی اینترنت دارند، شاید باید در راستای عدم تمرکز آن تلاش کنیم تا مسدودسازی آن غیرممکن شود.

اگر اینترنت جهان قطع شود چه بر سر بیت کوین خواهد آمد؟!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *